‘ABD Çin’e yakın bölgeleri askerileştirerek ekonomik gündemi güvenlik gündemine dönüştürmek istiyor’
NATO liderleri, ittifakın 75. yılında ABD’nin başkenti Washington D.C.’de bir araya geldi. Zirve sonrası yayınlanan bildiride, Amerika’nın uzun menzilli füzeleri Almanya’ya yerleştireceğini açıklaması dikkat çekti.
Öte yandan Polonya’da balistik füze savunma biriminin aktif edileceği bildirildi. Öne çıkan bir başka madde, NATO’nun Karadeniz ısrarını sürdürdüğünü açıkça ifade etti.
Bildiride ayrıca Çin’e, Rusya’ya ve İran’a yönelik çeşitli mesajlar yer aldı.
NATO’nun 75. senesinde Washington D.C.’de düzenlenen liderler zirvesini, zirve sonrası yayınlanan bildiriyi ve NATO’nun verdiği mesajları, güvenlik ve siyaset analisti Suat Delgen ile konuştuk.
‘Çin bir ihracat ekonomisi. Dolayısıyla ABD, Çin’e yakın bölgeleri askerileştirerek ekonomik gündemi güvenlik gündemine dönüştürmek istiyor’
NATO liderler zirvesi sonrası yayınlanan bildiriyi yorumlayan Suat Delgen’e göre Amerika, Çin ile olan mücadelesini bir NATO-Çin mücadelesine dönüştürmek için yoğun çaba harcıyor. Güney Kore gibi ülkelerin savunma sanayisini ve güvenlik politikasını NATO’ya entegre etme çabaları olduğu konusunda uyarılarda bulunan Suat Delgen, ABD’nin stratejisinin, Çin’in ihracat bölgesi olan Asya-Pasifik’i bir güvenlik-askeri bölgeye çevirerek Çin ekonomisine darbe vurmak olduğunu kaydetti:
‘NATO küresel güvenlik teşkilatı olmaya doğru gidiyor ama Babülmendep’teki krizden bahsetmiyor’
NATO’nun İran’a ve seyrüsefer özgürlüğüne vurgu yaptığını dile getiren Delgen, öte yandan Babülmendep Boğazı’ndaki krizden doğrudan bahsedilmemiş olduğuna dikkat çekti:
‘Karadeniz’de seyrüsefer serbestisinin korunmasından bahsediliyor fakat Montrö Sözleşmesi’nin çizdiği sınırlar içerisinde olacağı belirtiliyor’
Karadeniz hedeflerinden vazgeçmeyen NATO’nun Montrö sözleşmesine atıfta bulunduğunu belirten Delgen, öte yandan bildiride Rus birliklerinin Abhazya, Güney Osetya ve Transdinyester bölgelerinden çekilmesinin vurgulandığını aktardı:
‘İlk başta tanksavar füzeleriyle başladı. Birçok kırmızı çizgi zaman içerisinde aşıldı’
Polonya’nın Ukrayna hava sahasındaki Rus füzelerini vurma tehdidini hatırlatan Suat Delgen, NATO zirvesi sonrası yayınlanan bildiride Polonya’daki NATO balistik füze savunma biriminin aktif hale gelmesinin endişe verici olduğunu ifade etti:
‘Terörizm ifadesinin böyle genel bir şekilde yer alması, bana sorarsanız Türkiye’nin ihtiyaçlarını karşılamaz’
Suat Delgen, NATO bildirisinde terörizm tanımının net olmaması sebebiyle üçüncü maddenin Türkiye’nin ihtiyaçlarını karşılamayacağının altını çizdi:
‘Anladığım kadarıyla silah harcamasında artış olacak ve Türkiye de NATO üzerinden bu pastadan pay almak istiyor’
Suat Delgen’e göre Türk yetkililerin en çok ilgi gösterdiği alan, NATO savunma forumu oldu. Suat Delgen, Türk savunma şirketlerinin gelecekte savunma bütçesini artıracak NATO ülkeleri ile çeşitli anlaşmalar yapmak istediğini vurguladı:
‘Avrupa Birliği bu pozisyonda Amerika’dan bağımsız hangi kararı alabilir?’
Amerika’nın birçok uzun menzilli füze sistemini Almanya’ya transfer edeceğine ilişkin bildiri maddesini değerlendiren Suat Delgen, Amerika’nın kırılgan güvenlik ortamından faydalanarak Avrupa’da dizginleri daha sıkı tutmaya başladığı yorumunda bulundu. Delgen’e göre Avrupa’nın güvenlik endişelerinin artması, ABD’nin kıtadaki hakimiyetini ve devletler üzerindeki etkisini pekiştirecek alanlar açıyor:
“Bildirinin 29’uncu maddesinde, AB ile NATO ilişkilerinin stratejik ortaklık seviyesinde devam ettiğine vurgu yapılıyor. Bu füze konumlandırması daha çok ABD ve Almanya arasında bir faaliyet. Savaş devam ettikçe, Avrupa’daki güvenlik ortamı kırılganlaştıkça, ABD’nin ayak izi Avrupa’da artmaya başlıyor. Avrupa Birliği her ne kadar stratejik otonomi, Avrupa kolordusu vs. dese de bu konularda somut adım atamadı ve kendi içinde birlik oluşturamadı. Bu, ister istemez ABD’ye bir alan açtı ve Amerika bu alanı çok iyi değerlendirdi. Doğu Avrupa ve Orta Avrupa, jeopolitik teorilerde ‘kalpgah’ olarak adlandırılıyor. Dünyada Asya, Afrika ve Avrupa kıtasının birleşiminde kontrol olarak bu kalpgahın kontrolünün çok önemli olduğu vurgulanıyor. Bu konuda Polonya ile ABD arasında çok yakın bir ortaklık var. Almanya da ister istemez kendi topraklarını tekrar Amerikan askerlerine açmak zorunda kalıyor. ABD’nin Avrupa’daki ve Almanya’daki daha önce var olan askeri varlığı, bu krizle birlikte artarak devam ediyor. İster istemez bunun sonucunda, ABD’nin Avrupa’daki siyasi ve askeri baskısı artacak ve dolayısıyla jeopolitik kontrolü de artacak. ABD buradan çok ciddi bir jeopolitik kazanç elde edecek.
Yerleştirilen silahlara bakalım: Tomahawk füzeleri, çok masraflı Standard füzeleri ve hipersonik füzeler yerleştirilecek. Amerikan Kongre raporlarını okudum. Normalde son testleri 2023 kasım ayında yapılacaktı bu hipersonik füzelerin. İki tane başarılı atıştan bahsediliyor ama testler yapılmamış. Başarılı atışlar rivayet. Dolayısıyla bu yıl ağustos ayında 8 mühimmatın ABD ordusuna teslim edileceği söyleniyor. Fakat ilk harekat kabiliyeti ne zaman kazandırılacak? Amerikan hipersonik füzeleri 2026’ya kadar konuşlandırılabilecek mi? Bunu bilemiyorum. Artık Doğu Avrupa ve Merkez Avrupa’da, Amerika’nın gücü daha da artacak. Zaten güçlüydü şimdi fırsattan istifade ABD bunu perçinliyor. AB’nin de az olan gücü daha da azalıyor. Stratejik otonomiden bahsediyorlar ama kıtalarındaki güvenlik kaygısı sebebiyle stratejik silah konuşlandırmayı ABD yapıyor. Avrupa Birliği bu pozisyonda Amerika’dan bağımsız hangi kararı alabilir?”
‘Zirveye gelen liderler, Trump veya Trump’ın ekibiyle görüşmek için daha istekli olmuşlar’
Biden’ın NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg’in eşiyle ilgili yaptığı belaltı gafa değinen Suat Delgen, Washington D.C.’ye gelen liderlerin gözünü Donald Trump’la randevuya diktiğini kaydetti. Delgen’e göre Trump’ın seçilmesi durumunda Amerikan devletinin NATO ile ilgili tutumu değişmeyeceği gibi, mevcut politikalar Avrupa’yı NATO’ya daha da bağımlı hale getirdi:
‘Sürekli devam eden bu savaş, ABD’nin işine geliyor. Geleceği de bu şekilde kurguluyorlar’
Ukrayna’ya verilecek düşük miktarda silahın savaş alanında kayda değer bir değişiklik yaratmayacağını kaydeden Delgen, Rusya’nın çatışmalara adapte olduğunu ve geliştirdiği yeni taktiklerle sahada hakimiyeti sağladığını belirtti. Delgen’e göre Rusya’nın nükleer doktrini oldukça açık olsa da ABD, Ukrayna’daki çatışmaları olabildiğince uzatmayı hedefliyor:
‘Bu şekilde bir çağrı yapılması ister istemez samimiyet sorunu yaratıyor’
Suat Delgen’e göre, kendileri BM kararlarına uymayan NATO ülkelerinin Çin’e bu yönde bir çağrıda bulunması, ittifak üyelerinin samimiyetini sorgulatıyor:
BAYKAN ESCORT
BAYRAKLI ESCORT
BAYRAMİÇ ESCORT
BAYRAMÖREN ESCORT
BAYRAMPAŞA ESCORT
BEKİLLİ ESCORT
BELEN ESCORT
BERGAMA ESCORT
BEŞİKDÜZÜ ESCORT
BEŞİKTAŞ ESCORT
BEŞİRİ ESCORT
BESNİ ESCORT
BEYAĞAÇ ESCORT
BEYDAĞ ESCORT
BEYKOZ ESCORT
BEYLİKDÜZÜ ESCORT
BEYLİKOVA ESCORT
BEYOĞLU ESCORT
BEYPAZARI ESCORT
BEYŞEHİR ESCORT
BEYTÜŞŞEBAP ESCORT
BİGA ESCORT
BİGADİÇ ESCORT
BİLECİK ESCORT
BİNGÖL ESCORT
BİRECİK ESCORT
BİSMİL ESCORT
BİTLİS ESCORT
BODRUM ESCORT
BOĞAZKELE ESCORT
BOĞAZLIYAN ESCORT
BOLU ESCORT
BOLVADİN ESCORT
BOR ESCORT
BORÇKA ESCORT
BORNOVA ESCORT
BOYABAT ESCORT
BOZCAADA ESCORT
BOZDOĞAN ESCORT
BOZKIR ESCORT
BOZKURT ESCORT
BOZOVA ESCORT
BOZTEPE ESCORT
BOZÜYÜK ESCORT